> KIRIKKALE İLİ MERKEZ İLKÖĞRETİM OKULLARINDA, 8 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDAKİ DİŞ ÇÜRÜĞÜ VE SONUÇLARININ DE     KIRIKKALE İLİ MERKEZ İLKÖĞRETİM OKULLARINDA, 8 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDAKİ DİŞ ÇÜRÜĞÜ VE SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ H. ÇOLAK*, I.YILDIRIM*, Ç.T. DÜLGERGİL*, E. ERCAN*, L. ÖZTÜRK¥ *Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Diş Hastalıkları ve Tedavisi Anabilimdalı. KIRIKKALE ¥KırıkkaleÜniversitesi İktisadi İdari bilimler Fakültesi,İstatistik Bölümü,. KIRIKKALE ÖZET Amaç: Bu çalışma; bir il merkezindeki tüm ilköğretim okullarında okuyan 8 yaş grubu çocuklardaki diş çürüğü prevelansı ve sonuçlarının değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Yöntem: Kırıkkale ili merkezine bağlı 37 ilköğretim okulununa devam eden tüm ikinci sınıf (2000 doğumlular) öğrencileri çalışmaya dahil edildi. Tüm muayeneler 2008 yılı mart- mayıs ayları arasında kalibre edilmiş 15 adet diş hekimliği öğrencisi tarafından , Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterleri doğrultusunda tamamlandı. Bulgu: Toplam 2348 öğrenci muayene edildi. Çocukların % 22,9 u çürüksüz idi. DMF(T) 0,19 dmf(t) ;3,51 olarak tespit edildi. Çocukların %75 inin herhangi bir operatif tedaviye ve %51 inin ise koruyucu tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirlendi.   Sonuç: İç Anadolu yarı kırsalına örnek temsil edebilecek Kırıkkale il merkezindeki bu çalışmanın bulguları; ilköğretim çağı çocuklarının erken yaşlardan itibaren yüksek çürük prevelansı sergilediğini ve yine aynı grubun gerek operatif tedaviye ve gerekse koruyucu uygulamalara ihtiyaç açısından yüksek bir yüzdeye sahip oldukları sonucuna ulaşıldı. Anahtar kelimeler: çürük prevelansı, çürük insidansı, DMF(T), df(t), tedavi ihtiyacı GİRİŞ Son çalışmalar başta Kuzey Avrupa ve Amerika’da özellikle genç erişkinlerde çürük insidansının azaldığını göstermektedir. Bununla beraber birçok gelişmekte olan ya da az gelişmiş ülkelerde, diş çürüğü hala önemli bir halk sağlığı problemi olarak devam etmektedir. Ülkemizde yapılan epidemiyolojik çalışmada Gökalp ve Doğan, 2006 12 yaş DMF(T) değerini 1,9 olarak ifade etmişlerdir. Bu miktar, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’ nün 2010 yılı için öngördüğü miktar civarında izlense de aynı çalışmada belirtilen tedavi ve koruyucu uygulama ihtiyaçları oldukça yüksektir. Bu çalışmanın amacı; (i) İç Anadolu yarı kırsalına iyi bir örnek olarak kabul edilebilecek KIRIKKALE il merkezinde, 7 yaş grubu tüm merkez jenerasyonun çürük yaygınlığını belirlemek ve (ii) ülkemizde yapılan geniş çaplı en son epidemiyolojik çalışmada kullanılan kayıt sistemine benzer bir çürük kaydı kullanarak, STANDART BİR ÇÜRÜK VERİ DEPOLAMA ve KARŞILAŞTIRMA sistematiği geliştirebilmektir.   MATERYAL-METOD Bu çalışma; Kırıkkale il merkezinde ki 37 ilköğretim okulunda, Kırıkkale İl Valiliği ve Kırıkkale İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden alınan izinler doğrultusunda gerçekleştirildi. Bu çalışmada 2000 doğumlu toplam 2348 ilköğretim öğrencisi muayene edildi. 2007 yılının nisan ayında K.Ü. Diş hekimliği fakültesi Diş Hastalıkları ve Tedavisi Anabilim dalı tarafından Kırıkkale il merkezinin tamamında başlanmış olan bir koruyucu ağız-diş sağlığı programının parçası olarak, her yıl yapılan muayenelerin başlangıcı olan bu saha çalışmasında kalibre edilmiş 15 adet diş hekimliği öğrencisi kullanıldı. Her bir öğrencinin kalibrasyonu için en az 15 adet rastgele seçilmiş ilköğretim öğrencisi kullanıldı. Kalibrasyon işlemi 2 haftada bir tekrarlandı. Öğrencilerin muayene ile ilgili tüm eğitimleri ve kalibrasyonları aynı araştırıcı ( Dt. I.Yıldırım ) tarafından gerçekleştirildi. Muayene işlemi okulların yeterli gün ışığı alan aydınlık sınıflarında gerçekleştirildi. Bu işlem esnasında, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün muayene kriterleri kullanıldı. (Tablo–1). Değişik sebeplerle kırılmış ancak çürümemiş özellikle süt kesici dişler değerlendirilme dışı tutuldu . Gerek daimi gerekse süt dişlerindeki çürük lezyonu, renk değiştirmiş ve sont ucunun girebildiği bölgeler olarak tanımlandı. Girinti ve çukurcuk göstermeyen sert renkli noktalar değerlendirilmedi. Yalnızca çürük nedeni ile çekilmiş sürekli dişler kayıp olarak kaydedildi ve süt dişleri için bu kriter kullanılmadı. Ara yüzlerdeki şüpheli durumlar-ağız hijyeni çok kötü olduğundan sontlama ile belirlemek güçleşiyordu- sağlam olarak kabul edildi. Bulguların homojenleştirilmesi için şüpheli durumlar iki ayrı kişi tarafından değerlendirildi. Tüm muayeneler haftanın bir günü yapılmak kaydıyla 2 aylık süreçte tamamlandı ve veriler SPSS 9,0 programına kaydedilerek istatiksel olarak değerlendirildi. BULGULAR Muayene edilen toplam 2348 (1233 erkek) adet öğrencinin DMF(T) ve df(t) değerleri tabloda gösterilmiştir (Tablo-2). Bu yaş grubu (ortalama 8) için çürüksüzlük oranı %22.9 ve genel olarak operatif tedaviye ihtiyaç oranı ise %75 olarak tespit edilmiştir. Toplamda, koruyucu tedaviye (yüzey örtücü) ihtiyaç oranı %51 ve bu tip bir tedaviye ihtiyaç gösteren diş sayısı ise 3817 adet olarak bulgulanmıştır. DMF(T) Df(t) Toplam 2348 (1233) öğrenci 0,19 3,51 Tablo-2; 2348 (1233 erkek) adet öğrencinin DMF(T) ve df(t) değerler Bu yaş grubu (ortalama 8) için çürüksüzlük oranı %22.9 ve genel olarak operatif tedaviye ihtiyaç oranı ise %75 olarak tespit edilmiştir. Toplamda, koruyucu tedaviye (yüzey örtücü) ihtiyaç oranı %51 ve bu tip bir tedaviye ihtiyaç gösteren diş sayısı ise 3817 adet olarak bulgulanmıştır Bu yaş grubunda sıklıkla izlenen 6 numaralar için çürük ve kayıp diş sayıları, tedavi gereksinimleri, genel durum bilgileri için detaylı veriler tablo 3, 4 ve 5 de gösterilmektedir. Üst 6 ‘ar ile kıyaslandığında alt altıların çürüme riski 2 kat fazla bulunmuştur (p<0.001) 6 Numaralı dişler için çürük (D) ve kayıp (M) durumu 16 65 adet çürük 1 kayıp 26 65 adet çürük 5 kayıp 36 122 adet çürük 5 kayıp 46 134 adet çürük 4 kayıp Tablo-3 ;6 Numaralı dişler için çürük (D) ve kayıp (M) durumu 6 numaralı dişler için tedavi gereksinimi Tek yüzlü dolgu 301 İki yüzlü dolgu 64 Kron 1 Çekim 2 Kanal tedavisi 20 Tablo-4 ;6 numaralı dişler için tedavi gereksinimi 6 Numaralı Dişler için Genel Durum Çürüklü 386 Dolgulu 13 Kayıp toplam 15 Önceden FS yapılmış 19 Sürmemiş 195 Tablo-5;6 Numaralı Dişler için Genel Durum Çocuklardaki genel anlamda tedavi ihtiyaçları ise TABLO-6’da gösterilmiştir. Ortalama bir hesapla, belirtilen tedaviler için toplam maliyet; 269.431 LR, ve birey başına düşen ortalama maliyet ise 114,75 LR olarak hesaplanmıştır. Koruyucu tedavi ihtiyacı açısından değerlendirildiğinde ise (3842 adet yüzey örtücü ihtiyacı) birey başına ortalama maliyet 13.09 LR olarak belirlenmiştir. Toplam Tedavi İhtiyacı (Adet) Tek yüzlü dolgu 3061 İki yüzlü dolgu 3504 Çekim 1033 Kron 12 Kanal tedavisi 144 Ortodontik tedavi 6 Profilaktik çekim 168 Tablo-6; Toplam Tedavi İhtiyacı (Adet) TARTIŞMA Kırıkkale ili merkez ilköğretim okullarında yaptığımız, 8 yaş grubu çocuklardaki diş çürüğü ve sonuçlarının değerlendirildiği bu çalışmada, DMFT 0,19 ve dmf (t) 3,51 olarak bulgulandı. Çürüksüzlük oranı ise % 22.9 olarak belirlendi. En son epidemiyolojik değerlendirmede; 5 yaş için çürüksüzlük oranı %30.2, 12 yaş için ise %39.9 olarak ifade edilmiştir. Çalışmamızda elde edilen bulgu her iki yaş grubu açısından değerlendirildiğinde daha olumlu olarak bulgulanabilir ve bu oran, DSÖ nün 2020 ye kadar yakalanmasını hedeflediği oran açısından da oldukça umut vericidir. Bu düşük oranı; 2007 yılından bu yana şehir merkezinde uygulanan “diş fırçası ile flor jel uygulama yöntemine” ve bir dereceye kadar da bu sayede gecikmiş tip bir fırçalama alışkanlığının yerleşmesi ile açıklamak olasıdır. Elde edilen DMFT değeri ise, aynı çalışmanın 12 yaş grubu için bildirilen değerinden (1.9) daha düşük, 5 yaş grubu - şehir için- için bildirilen df(t) (3.6) değeri ile ise uyumlu bulgulanmıştır. Tedavi maliyetleri ve koruyucu tedavi maliyetleri açısından değerlendirildiğinde; Aynı çalışmada muayene edilen toplam 1539 çocuğun ortalama tedavi edilecek diş sayısı 4.3 ve yaklaşık %10.7 si için ise koruyucu tedavi ihtiyacı bulgulanmıştır. Çalışmamızdaki 8 yaş grubu 2348 çocuk için karşılaştırıldığında; ortalama tedavi edilecek diş sayısı 3.4, ortalama koruyucu tedavi ihtiyacı gösteren çocuk yüzdesi ise %51 olarak tespit edilmiştir. Bu durumu; yaşla beraber yeni çıkan özellikle molar dişlerin YENİ KORUYUCU TEDAVİ gereksinimi göstermeleri ile açıklamak olasıdır. SONUÇ VE ÖNERİLER Değişik zamanlarda farklı yaş gruplarında ve değişik araştırıcılar tarafından yapılan epidemiyolojik taramalarda bir il ya da ilçe merkezinde değişken sayıda çocuk muayene edilmektedir. Seçilen çocuk sayılarının bir “örnek büyüklüğü” yaratması bir yana STANDART BİR KAYIT yöntemi, verilerin karşılaştırılması ve çocukların uzun süreli takibi açısından oldukça önemli olabilir. Son dönemde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanmakta olan 8 yıllık İlköğretim programları il merkezlerinde kısa-orta-uzun vadeli çürük takiplerinin yapılabilmesine olanak tanıyabilir. Bulgularımızda detaylandırılmamakla beraber, TEDAVİ MALİYETLERİ ve KORUYCU TEDAVİ maliyetleri açısından değerlendirildiğinde ERKEN ve SÜREKLİ yapılacak KORUYUCU UYGLAMALARIN daha az MALİYETLİ olabileceği düşünülebilir. Özellikle son 2 yıl içerisinde yaygınlaştırılmaya çalışılan zorunlu ana sınıfı uygulamalarında süt dişlenmesinin son dönemlerinde çürük riskli çocukların erken tespitinde sağlanabilmektedir. Bu açıdan çalışmamız orta büyüklükteki il merkezlerinde diş hekimliği fakültesi koordinasyonunda yapılabilecek ilköğretim çağı çocukların çürük takipleri açısından bir ilk olabilecektir.   > DİĞER projeler   > 1  (18.02.2009)   > 2  (27.03.2009)   > 3  (12.12.2008)   > 4  (12.12.2008)   > 5  (09.06.2009)   > 6  (11.06.2009)   > 17 Şubat Saadet İlk öğretim Okulu’nda Engelliler ile Flor Vernik Uygulaması  (23.02.2010)   > 8  (12.12.2008)